Er is een heel dorp nodig om een kind op te voeden

Pilot specialist jongeren 

In januari 2024 startte de gemeente Noordenveld met een pilot binnen het sociale domein. Aanleiding waren signalen over thuiszittende jongeren en jeugd die veel op straat verbleven en via die weg in aanraking kwamen met politie en justitie.

Binnen deze pilot zette Irene, specialist jongeren, zich actief in voor deze groep. Samen met de jongeren werd gekeken: waar lopen zij tegenaan? Welke uitdagingen spelen er in hun leven? Door met hen in gesprek te gaan en samen te werken aan oplossingen, ontstond ruimte voor groei en perspectief. 

De kracht van de pilot lag in de samenwerking. Scholen, verenigingen, jongerenwerk, handhaving, de wijkagent én ouders werden samengebracht om jongeren te zien, hun verhaal te horen en waar nodig te ondersteunen en begeleiden bij het maken van de juiste keuzes. 

Door deze gezamenlijke aanpak werd de pilot succesvol. Jongeren kregen de aandacht en ondersteuning die zij nodig hadden. Dankzij de positieve resultaten wordt de pilot nu omgezet naar een vast onderdeel binnen het sociale domein. Zo krijgen ook deze jongeren in de gemeente Noordenveld de kansen en begeleiding die zij verdienen. 

Signaleren en verbinden

Vanuit verschillende organisaties komen signalen binnen over zorgwekkend gedrag. Denk aan moeilijk contact, middelengebruik of handeltjes in bijvoorbeeld vapes of vuurwerk. Wanneer situaties te complex worden, kan Irene worden ingeschakeld. Indien nodig verwijst zij door naar specialistische begeleiding of behandeling. Ook denkt zij mee met al betrokken hulpverlening en organisaties, vooral wanneer een traject stagneert of onvoldoende effect heeft. 

Hierbij kijkt zij verder dan alleen het zichtbare gedrag. Wat speelt er in de thuissituatie? Welke rol kunnen ouders of hun netwerk vervullen? Irene adviseert over passende vervolgstappen, legt verbinding tussen partijen en neemt waar nodig de regie. Hierdoor ontstaat er een completer beeld van wat er speelt en wat de jongere nodig heeft. Zo wordt de samenwerking doelgericht aangestuurd en versterkt en blijft de ondersteuning effectief en afgestemd op wat de jongere en het gezin nodig hebben.

Deze werkwijze zorgt ervoor dat alle betrokken partijen met elkaar verbonden worden en gezamenlijk een plan kunnen opstellen. Doordat Irene organisatie-overstijgend werkt, schakelt zij tussen school, jongerenwerk, ouders en andere instanties. Ook buiten de gemeentegrenzen. Jongeren blijken vaak op meerdere plekken in beeld te zijn, maar eerder was het niet altijd mogelijk om deze signalen met elkaar te verbinden. Daar ligt dan ook de meerwaarde van haar rol.

Ondersteuning en maatwerk 

Ook de betrokkenheid van ouders is essentieel. Zij worden vaak al bij het eerste contact meegenomen. Zeker wanneer jongeren minderjarig zijn, is vooraf toestemming nodig. In de meeste gevallen verloopt dat zonder problemen. Soms is het uitdagender, maar dan wordt samen gezocht naar een manier waarop betrokkenheid alsnog mogelijk is.

De gesprekken met jongeren vinden meestal zonder ouders plaats. Dat zorgt voor een veilige en vertrouwde omgeving waarin zij vrijuit kunnen spreken. Zonder oordeel wordt geluisterd, waardoor jongeren zich gezien en begrepen voelen. Bij sommige jongeren was één gesprek al voldoende om hen weer de juiste richting op te helpen. Bij anderen kost het meer tijd om de onderliggende situatie goed te doorgronden. 

Ook ouders kunnen ondersteuning krijgen, bijvoorbeeld via maatschappelijk werk, systeemtherapeut, de praktijkondersteuner van de huisarts of opvoedondersteuning. Hierdoor kan Irene breed schakelen en passende hulp inzetten vanuit haar netwerk.

Wie haar vraagt wat zij precies doet, krijgt geen eenduidig antwoord. Elke casus is anders en vraagt om maatwerk. Per jongere wordt zorgvuldig gekeken wat nodig is en op basis daarvan wordt een passend plan gemaakt. Juist dat maakt haar werk van betekenis voor de jongere én voor de omgeving daaromheen. 

Rol van sociale media en omgeving 

De invloed van sociale media vormt een belangrijk onderdeel van de uitdagingen waar jongeren vandaag de dag mee te maken krijgen. Via deze platforms zijn zaken snel te verkrijgen, zoals vuurwerk of vapes. Ook komen jongeren in aanraking met content die niet altijd positief is. Sociale media kunnen ervoor zorgen dat jongeren een dubbelleven leiden. 

Dat roept vragen op: wat doen jongeren online? Met wie hebben zij contact? En wat doen zij met alle informatie die zij tot zich krijgen? Ouders hebben vaak geen volledig zicht op wat zich in die digitale wereld afspeelt.

Tegelijkertijd is sociale media niet alleen negatief. Het biedt jongeren de mogelijkheid om contact te houden met vrienden, ontspanning te vinden en zich te uiten. Juist daarom is het belangrijk om het gesprek open aan te gaan over wat zij online tegenkomen. Die openheid en het vertrouwen zijn daarbij essentieel.

Wanneer ouders vooral inzetten op controle en niet op dialoog, ziet Irene dat jongeren hun online identiteit juist verbergen. Zij doen wat nodig is om ouders tevreden te stellen, maar delen niet wat er werkelijk speelt. Veel onlinegedrag is eenvoudig te verbergen of te verwijderen, maar een vertrouwensband niet. Juist die vertrouwensband is nodig wanneer jongeren ergens tegenaan lopen.

Vraag je kind dus niet alleen hoe hun dag op school was, maar ook hoe hun online dag was. Met wie hebben ze contact gehad? Wat vonden ze leuk of juist vervelend? Op die manier ga je het gesprek open aan, sluit je aan bij de leefwereld en wordt het voor jongeren makkelijker om zorgen of twijfels te delen.

Niet alleen de onlinewereld, maar ook de fysieke leefomgeving is van belang. Daarom onderhoudt Irene nauw contact met scholen en andere betrokken organisaties zoals Welzijn in Noordenveld (WiN). De jongerenwerkers hebben hierbij een belangrijke rol. Zij staan in direct en laagdrempelig contact met veel jongeren, weten wat er speelt en bouwen actief aan vertrouwen. Zij organiseren uiteenlopende activiteiten en creëren een veilige plek waar jongeren zichzelf kunnen zijn. Samen wordt gekeken naar signalen uit de praktijk en naar oplossingen die echt aansluiten bij de leefwereld van jongeren. 

Toekomst specialist jongeren

Dat de pilot wordt omgezet naar een vast onderdeel binnen het sociale domein is dan ook niet verwonderlijk. De manier waarop Irene met haar netwerk jongeren weet te bereiken en betrokken partijen samenbrengt binnen complexe casussen, maakt de rol van specialist jongeren onmisbaar. 

Tegelijkertijd wordt gekeken naar de verder doorontwikkeling van de functie. Hoe kunnen samenwerkingen duurzaam worden behouden? Hoe kan informatie zorgvuldig worden gedeeld, in overleg met jongeren en ouders? En hoe kan het netwerk nog effectiever worden ingezet om tijdiger passende hulp te bieden?

Ook op preventief vlak liggen kansen. Er wordt gekeken waar jongeren tegenaan lopen en wat vooraf kan worden gedaan om problemen te voorkomen. De samenwerking met het jongerenwerk speelt hierin een belangrijke rol. Door voldoende aanbod te creëren voor ontmoetingen en ontwikkeling, ontstaat er perspectief en wordt voorkomen dat jongeren hun invulling op straat zoeken. Mocht er toch sprake zijn van overlast, dan adviseert Irene om eerst het gesprek aan te gaan. De meeste jongeren staan daar, mits respectvol benaderd voor open.

Irene kijkt met tevredenheid terug op de pilot en is positief over de toekomst. Het fundament ligt er en de samenwerking werkt. Met de gezamenlijke motivatie en betrokkenheid ziet zij de verdere ontwikkeling met vertrouwen tegemoet. Daarbij blijven de signalen en behoeften van jongeren leidend. “Daar draait het uiteindelijk om,” benadrukt zij. In die verbindende rol schuilt de kracht van haar werk. 

Want het is niets voor niets dat wordt gezegd: it takes a village to raise a child. 

Item: Laura Ottens