Muziek, geheimschrift en familiedrama in het eeuwenoude familiearchief Van Ewsum nu toegankelijk voor publiek

Muziek, geheimschrift en familiedrama in het eeuwenoude familiearchief Van Ewsum nu toegankelijk voor publiek

Op dinsdagmiddag 13 oktober 2026 organiseren de Groninger Archieven in samenwerking met Havezate Mensinge in Roden een lanceringsevenement voor het publieksproject Tijdcapsule Van Ewsum. Het afgelopen jaar hebben vrijwilligers zich ingezet om het familiearchief van deze vooraanstaande familie toegankelijk te maken voor het publiek met behulp van AI-platform Transkribus. Tijdens het evenement presenteren we het resultaat van hun harde werk en vieren we dit met een tentoonstelling over de mooiste vondsten uit het archief. Het wordt een feestelijke middag, gevuld met een lezing, rondleidingen en een borrel in de Havezate.

Kaartentrucs en een lijkroof

In 1893 ontdekte archivaris J.A. Feith op de zolder van het stadhuis op de Grote Markt een oude kist vol documenten van de familie Van Ewsum, een van de invloedrijkste families in de late middeleeuwen in Groningen. Tijdens het lanceringsevenement brengt historicus Redmer Alma de bijzondere verhalen uit dit archief tot leven in een lezing. Daarnaast worden bezoekers meegenomen voor een rondleiding door de historische Catharinakerk en de Havezate Mensinge, waar de familie zelf heeft gewoond.

In de Havezate opent een tentoonstelling met de meest bijzondere vondsten uit het familiearchief. Zo kunnen bezoekers het prachtig gedecoreerde (en goed bewaard gebleven) ridderdiploma van Johan van Ewsum, die in 1555 tot ridder werd geslagen door Philips II, bewonderen. Ook is er aandacht voor het dagelijks leven: zoals een bijzonder muziekstuk over de komst van het nieuwe jaar en een kaarttruc uit de aantekeningen van Johan van Ewsum, deels opgeschreven in geheimschrift. Dat het in de familie Van Ewsum bovendien niet ontbrak aan familiedrama, blijkt wel uit het verslag van de herbegrafenis van Onno van Ewsum. Hij werd tegen zijn wil bijgeplaatst in het familiegraf in Middelstum.

Ontcijferd door vrijwilligers

In het publieksproject Tijdcapsule Van Ewsum hebben vrijwilligers zich ingezet om het Van Ewsum-archief toegankelijk te maken. De middeleeuwse stukken zijn namelijk geschreven in oud schrift en daardoor moeilijk te lezen. Tijdens het project zijn de stukken gedigitaliseerd en met behulp van tekstherkenningssoftware Transkribus getranscribeerd, oftewel omgezet naar getypte teksten. Dit gaat alleen nog niet foutloos. Daarom controleren vrijwilligers de transcripties en verbeteren ze waar nodig. Zo helpen zij het AI-model om het oud schrift steeds beter te herkennen. Op deze manier komen we erachter hoe een van de machtigste families van Groningen in de middeleeuwen leefde.

Praktische informatie

Wanneer: dinsdag 13 oktober van 12.30 tot 17.00 uur

Waar: Havezate Mensinge en Catharinakerk Roden

Kosten: €5,- per persoon (let op: pinnen op locatie, contant niet mogelijk)

Aanmelden: meld je aan via groningerarchieven.nl